„Śmiercie” śpiewane Magdaleną Kumorek

Dzisiaj niedzielnie- śmiertelnie… Przy okazji płyty Magdy Kumorek, która wymyśliła sobie spotkanie muzyczne z tym charakterystycznym przedstawicielem XX-lecia międzywojennego. Kartkuję zapomnianego Bolesława Leśmiana w poszukiwaniu straconego czasu, przywołania wspomnień i ugruntowania się w sobie.

Bolesław Leśmian był polskim poetą żydowskiego pochodzenia. Urodził się w 1877r i przeżył tylko 60 lat, podczas których wydobył z siebie wiersze, które wciąż zachwycają i są inspiracją dla autorki tego bloga.

***

Po co tyle świec nade mną, tyle twarzy?

Ciału memu nic już złego się nie zdarzy.

Wszyscy stoją, a ja jeden tylko leżę –

Żal nieszczery, a umierać trzeba szczerze.

Leżę właśnie zapatrzony w wieńców liście,

Uroczyście – wiekuiście – osobiście.

Śmierć, co ścichła, znów zaczyna w głowie szumieć,

Lecz rozumiem, że nie trzeba nic rozumieć…

Tak mi ciężko zaznajamiać się z mogiłą,

Tak się nie chce być czymś innym niż się było!

Bolesław Leśmian

Chodzą Śmiercie po słonecznej stronie,

Trzymający się wzajem za dłonie.

Którą z naszej wybierzesz gromady,

By w cmentarne uprowadzić sady?

Nie chciał pierwszej, że nazbyt miniasta,

Grób, gdy hardy, pokrzywą porasta.

Nie chciał drugiej, że nadmiernie złota,

Nie zna ciszy, kto się tak migota.

Wybrał trzecią, co choć bugulicha,

Lecz tak cicha, że wszystko nacicha.

Coś za jedna, że podobasz mi się

W swym bożystym na ziemi zarysie?

Żal mi, przeżal ptaka, co odlata,

Dla cię umrę z nieżalu do świata.

Blada jesteś, jak to słońce w zimie –

Kędy dom twój i jak ci na imię?

Dom mój stoi na ziemi uboczu,

A na imię nic nie mam, prócz oczu.

Nic w tych oczach nie mam, prócz wieczoru,

Pewna byłam twojego wyboru.

Jeden zowąd śmierć sobie wybiera,

Ale drugi tą śmiercią umiera.

Choć wybrałeś, nie wiedząc dla kogo,

Zawszeć będę pamiętną i drogą.

Jestem śmiercią twej matki, co w chacie

Uśmiechnięta czeka teraz na cię.

fragment

„…Poeci zawsze uważnie i domyślnie są wpatrzeni w dzień ostatni i w ten następny, który ma nadejść dopiero. Zawsze są gotowi do przyjęcia nie tylko nowej radości, lecz i nowego smutku, byle był nowy – byle był inny niż ten, który dział się wczoraj, a który dzisiaj już się dziać nie chce i nie może.

Poeci nigdy nie szczędzą żadnych ofiar, byle tylko rozstać się ze starym, przebrzmiałym wierszem, z przestarzałą treścią i formą i uzyskać wiersz nowy – wiersz, który budzi zamarłą już uwagę słuchacza i roznieca na nowo zapał twórczy w samym autorze. Poeci zawsze wróżą – zawsze wyprzedzają swój wiek i swoje otoczenie – i zawsze, mówiąc słowami jednego z nich, jak żuraw z szyją w przyszłość wyciągniętą lecą ku nie zwiedzonym światom, gdzie na nich czekają śpiewne zdobycze słów wiecznie młodych i tajemnic wiecznie niecierpliwych. Z tych słów, z tych tajemnic pragną utkać wiersz laki właśnie, żeby potrafił pochłonąć nowe znoje i nowe radości dnia ostatniego. A choćby ów dzień ostatni – bezserdeczny i niewyrozumiały – żądał od nich ofiary z poezji czystej i prawdziwej, uczynią i taką ofiarę, byleby zniewolić słowo do nowych prób i nowego brzmienia.

Ale mój ulubiony wiersz Leśmiana dopiero nadciąga. Panie i Panowie, oto On, w całej odsłonie:

 

BALLADA BEZLUDNA

 

 

Niedostępna ludzkim oczom, że nikt po niej się nie błąka,

 

W swym bezpieczu szmaragdowym rozkwitała w bezmiar łąka,

 

Strumień skrzył się na zieleni nieustannie zmienną łatą,

 

A gwoździki spoza trawy wykrapiały się wiśniato.

 

Świerszcz, od rosy spęczniały, ciemnił pysk nadmiarem śliny,

 

I dmuchawiec kroplą mlecza błyskał w zadrach swej łęciny,

 

A dech łąki wrzał od wrzawy, wrzał i żywcem w słońce dyszał,

 

I nie było nikogo, kto by to widział, kto by to słyszał.

 

 

Gdzież me piersi, Czerwcami gorące?

 

Czemuż nie ma ust moich na łące?

 

Rwać mi kwiaty rękami obiema!

 

Czemuż rąk mych tam na kwiatach nie ma?

 

 

Zabóstwiło się cudacznie pod blekotem na uboczu,

 

A to jakaś mgła dziewczęca chciała dostać warg i oczu,

 

A czuć było, jak boleśnie chce się stworzyć, chce się wcielić,

 

Raz warkoczem się zazłocić, raz piersiami się zabielić –

 

I czuć było, jak się zmaga zdyszanego meką łona,

 

Aż na wieki sił jej zbrakło – i spoczęła niezjawiona!

 

Jeno miejsce, gdzie być mogła, jeszcze trwało i szumiało,

 

Próżne miejsce na te dusze, wonne miejsce na to ciało.

 

 

Gdzież me piersi, Czerwcami gorące?

 

Czemuż nie ma ust moich na łące?

 

Rwać mi kwiaty rękami obiema!

 

Czemuż rąk mych tam na kwiatach nie ma?

 

 

Przywabione obcym szmerem, wszystkie zioła i owady

 

Wrzawnie zbiegły się w to miejsce, niebywałe wesząc olady,

 

Pająk w nicość się nastawił, by pochwycić cień jej cienia,

 

Bąk otrąbił uroczystość spełnionego nieistnienia,

 

Żuki grały jej potrupne, świerszcze pieśni powitalne,

 

Kwiaty wiły się we wieńce, ach, we wieńce pożegnalne!

 

Wszyscy byli w owym miejscu na słonecznym, na obrzędzie,

 

Prócz tej jednej, co być mogła, a nie była i nie będzie!

 

Leśmianowski język potyka się sam o siebie w osobliwej gonitwie za słowem. Tym jedynym, unikalnym, pasującym do galimatiasu widzianej jego oczami rzeczywistości. On był i słyszał. Na dodatek potrafił nam o tym opowiedzieć, wszystkimi zmysłami. Przypomniałam sobie dziś o Leśmianie, przy okazji słuchania płyty Magdy Kumorek, która wymyśliła muzykę do jego wierszy. Dziękuję im obydwojgu za tak piękny prezent!

Mirabelka

           


 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *